โรคหัวใจและหลอดเลือด

โรคหัวใจและหลอดเลือด


โรคหัวใจและหลอดเลือด (cardiovascular diseases) เป็นกลุ่มโรคที่เกิดกับระบบหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งเกิดจากการสะสมของไขมัน โปรตีน และแร่ธาตุในผนังหลอดเลือด จนเกิดการตีบตันและแคบลง ทําให้มีความต้านทานการไหลของเลือด หลอดเลือดขาดความยืดหยุ่น และเปราะบางมากขึ้น

สาเหตุของโรคหัวใจและหลอดเลือด

ปัจจุบันยังมีหลายโรคในกลุ่มโรคหัวใจและหลอดเลือดที่ยังบอกสาเหตุได้ไม่ชัดเจน แต่ก็มีปัจจัยเสี่ยงที่บ่งชี้ว่า อาจเป็นตัวเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 3 ปัจจัย ดังนี้

  • ปัจจัยเสี่ยงด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม เช่น การได้รับข้อมูลที่ผิด การอยู่ในพื้นที่ที่เข้าถึงอาหารคุณภาพได้ยาก ฐานะทางการเงิน อาชีพเสี่ยง และระดับการศึกษา
  • ปัจจัยเสี่ยงด้านพฤติกรรม เช่น การรับประทานอาหารมากเกินความต้องการของร่างกาย ขาดการออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ และความเครียด
  • ปัจจัยเสี่ยงด้านสภาวะโรค เช่น โรคอ้วน ภาวะความดันโลหิตสูง ภาวะน้ำตาลในเลือดสูง และภาวะไขมันผิดปกติ

เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีและลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด ควรมีค่าผลเลือด ดังนี้

ระดับน้ำตาลในเลือด                    น้อยกว่า 100 มก./ดล.

คอเลสเตอรอล                            น้อยกว่า 200 มก./ดล.

LDL คอเลสเตอรอล                    น้อยกว่า 130 มก./ดล.

HDL คอเลสเตอรอลหญิง             มากกว่า   50 มก./ดล.

HDL คอเลสเตอรอลชาย              มากกว่า   40 มก./ดล.

ไตรกลีเซอร์ไรด์                          น้อยกว่า 150 มก./ดล.

อาการแสดงของโรคหัวใจและหลอดเลือด
  • เจ็บหน้าอก แน่นหน้าอก คล้ายมีของหนักทับ มีอาการเจ็บใต้กระดูกด้านซ้าย อาจเจ็บร้าวไปถึงแขนข้างซ้ายได้
  • หอบ เหนื่อยง่ายผิดปกติ โดยเป็นเวลาออกแรง เช่น การเดิน วิ่ง หรือทำงาน แต่ในรายที่เป็นรุนแรงอาจเหนื่อยขณะพักได้
  • ใจสั่น เป็นการที่หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ เต้นผิดจังหวะ เต้นไม่สม่ำเสมอ หรือเต้นๆหยุดๆ
  • ขาบวม เกิดจากการที่หัวใจด้านขวาทำงานลดลง เลือดไม่สามารถไหลเข้าสู่หัวใจด้านขวาได้ จึงมีเลือดค้างอยู่ที่ขามากขึ้น
  • เวียนศรีษะ หน้ามืดจะเป็นลม หรือหมดสติ อาจเกิดขึ้นได้จากการที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ

โรคหัวใจและหลอดเลือด เป็นเหมือนคำพูดกว้างๆที่พูดถึงโรคทั้งหมดที่เกี่ยวกับหัวใจและหลอดเลือด อาการดังกล่าวมีความสัมพันธ์ต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด แต่ก็ไม่ได้จะเกิดขึ้นกับผู้ที่เป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดเท่านั้น ยังมีโรคอื่นๆที่มีอาการคล้ายกัน หรือในบางโรคที่เกี่ยวกับหัวใจและหลอดเลือดอาจมีอาการแสดงที่แตกต่างกันออกไป

วิธีการป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด

โรคหัวใจและหลอดเลือดจัดเป็นกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non communicable disease หรือ NCDs) ที่สามารถป้องกันได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการบริโภคอาหาร ซึ่งสามารถทำได้ ดังนี้

  • ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหาร
    • เลือกรับประทานข้าว/แป้งไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ขนมปังโฮลวีท
    • เลือกรับประทานเนื้อสัตว์ที่มีไขมันต่ำ หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์แปรรูปและเนื้อสัตว์ที่มีไขมันสูง
    • รับประทานผักให้มากขึ้นในแต่ละมื้อ
    • ประกอบอาหารด้วยวิธีต้ม นึ่ง ตุ๋น อบ ยำ แทนการทอดหรือผัดที่ใช้น้ำมันเยอะๆ
    • ลดการเติมเครื่องปรุงต่างๆเพิ่มลงไปในอาหาร และหลีกเลี่ยงการวางเครื่องปรุงไว้ที่โต๊ะอาหาร
  • ออกกำลังกายเป็นประจำอย่างสม่ำเสมอ
    • เริ่มด้วยกิจกรรมเบาๆแล้วค่อยๆเพิ่มตามที่ร่างกายตัวเองไหว
    • ออกกำลังกายหรือเคลื่อนไหวร่างกาย อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน หรือ 150 นาทีต่อสัปดาห์
    • ลดเครื่องทุ่นแรงในชีวิตประจำวันให้น้อยลง เช่น เดินขึ้นบันไดแทนการใช้ลิฟท์ ปั่นจักรยานแทนการขับเครื่องยนต์เมื่อไปซื้อของใกล้ๆ
  • ผ่อนคลายความเครียด วิธีจัดการหรือผ่อนคลายความเครียดของแต่ละคนก็จะแตกต่างกันออกไป ถ้ารู้สึกว่าตัวเองเครียดหรือไม่สบายใจ ก็ให้พักสิ่งนั้นเอาไว้ แล้วไปทำกิจกรรมตามที่ตัวเองชอบหรือสนใจ
  • หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
  • งดการสูบบุหรี่